Kỳ 2: Gặp nhau trong hơi thở của cuộc đời
Sau cuộc tình “bất bình thường” với K.N. mà chính Phạm Duy nói đó là một vụ xì-căng-đan làm cho tâm hồn của Phạm Duy chao đảo dữ dội. Chia sẻ sự mất mát của mối tình buồn nầy với Phạm Duy có nhà văn Nguyễn Đức Quỳnh, nhà báo Lê Ngộ Châu và cả người bạn năm xưa của ông ở Hà Nội. Nhưng không ai ngờ, người vực dậy tâm hồn của Phạm Duy lúc ấy thành công chính là người con gái còn bé bỏng Lệ Lan của người bạn gái năm xưa của ông. Không phải Lệ Lan bắt đầu yêu Phạm Duy từ sau vụ xì-căng-đan mà nó đã nhen nhóm từ lúc Lệ Lan mới biết yêu nhạc Phạm Duy qua lời ru của mẹ, và tôn thờ Phạm Duy là một thần tượng của Lệ Lan từ sau tuổi lên mười kia.

Có gì hạnh phúc hơn là được yêu và được gần thần tượng của mình! “Hai chú cháu” Phạm Duy Lệ Lan thường hẹn gặp nhau trên lầu Tòa soạn báo Bách Khoa của Lê Ngộ Châu. Ở Tòa soạn báo trao đổi thơ nhạc thích hợp vô cùng. Nhưng thơ nhạc của mối tình nầy thì không thấy trên Bách Khoa. Rồi họ đem nhau lên tình tứ ở Thành phố sương mù Đà Lạt. Dắt tay nhau nhẹ bước qua các đồi thông, nghe tiếng thông reo hòa với tiếng lòng ân ái như thực như mơ. Họ đưa nhau đến hồ Than Thở mà không thở than về chuyện gặp gỡ để mà chia xa, không đòi hỏi gì nhau, không trói buộc nhau. Chỉ muốn dốc cạn tâm hồn để xây dựng nên một lâu đài tình ái lý tưởng (platonique) trong giây phút hiện tại. Thấp thoáng một chút triết lý hiện sinh và cũng có thể xem như một nét Thiền dộc đáo. Có lẽ bài Cỏ Hồng dù ra đời vào năm 1970 nhưng đã được Phạm Duy soạn trong những tháng ngày nầy. 

Rước em lên đồi, cỏ hoang ngập lối
Rước em lên đồi, hẹn với bình minh
Đôi chân xinh xinh như tình thôi khép nép
[…]

Rước em lên đồi xanh ! Rước em lên đồi trinh.
Mời em lên núi cao thanh bình
Cỏ non phơn phớt ôm chân mình
Mời em rũ áo nơi đô thành
Cùng ta lên núi cao thanh thanh
Em ơi ! Đây con đồi dài, như bao nhiêu mộng đời
Nghiêng nghiêng nghe mặt trời yêu đương.
Níu em trên đồi, cỏ thơm mùi sữa
Níu em yêu ngồi trên bãi cỏ non
Giương đôi tay ôm thân tròn ơn mưa móc
Hãy xoã mái tóc, rũ trên vai anh mòn […]

Em ngoan như tình nồng, em bao la mịt mùng
Em thơm như cỏ hồng em ơi !

Rời hồ Than Thở, họ đưa nhau đến ngắm dòng thác Cam Ly, rồi xuôi xuống đèo nghe thác Prenn đổ. Tiếng thác thi đua cùng tiếng tình yêu của hai người đang rộn rã trong tim. Tạm biệt Đà Lạt sương mù đôi tình nhân xuống đèo Ngoạn Mục về thành phố Nha Trang ôm người yêu ngồi nhìn sóng biển. Sóng biển hợp tan, còn hạnh phúc của hai người thì hiện hữu, không có thơ nhạc nào có thể đem ra so sánh được với tình yêu của hai người trong lúc nầy. Hạnh phúc lên đến đỉnh, Phạm Duy không soạn thành nhạc được. Tuy nhiên ấn tượng ấy rất sâu. Về sau nầy khi  “còn gì nữa đâu” Phạm Duy mới viết được thành lời. Trong bài Nha Trang Ngày Về (1969), có nhiều câu Phạm Duy hồi tưởng lại hết sức trìu mến mê ly:     

Bờ biển sâu, hai đứa tôi gần nhau
…., người yêu trong cánh tay
[…]. Cát trắng thơm tho, lùa vào trong nắm tay
[…] Ân tình trong lúc đôi mươi
[…] Lớp sóng mơn man thịt mềm, da ngát hương

Ôm được mối tình của Lệ Lan vào lòng sau vụ xì-căng-đan với K.N. Phạm Duy ngộ ra rằng mình được cuộc đời ban phát cho nhiều ân huệ quá. Dù ông đã phạm “đôi ba lần gian giối” “Đời vẫn ban cho ngọt bùi”. Biết thế nên ông phải Tạ Ơn Đời (1959):

Đoạn mở đầu Tạ Ơn Đời của Phạm Duy

 

[….] Lời bài hát được tiếp nối:

Ôi ơn đời chói vói

Nhớ khi thân tròn ôm gối

Ba trăm ngày trong gói

Ngón trông ra đời góp mối chung vui

Ôi ơn đời mãi mãi

Thoát thai theo đời, vun xới

Bao nhiêu tình thế giới

Lớn lên trong vườn ân ái muôn đời

Mang ơn đời chăn vỗ

Dâng cho người yêu góa

Dâng cây đàn bơ vơ

Dâng biết bao ân tình xưa

Mang ơn đời nâng đỡ

Dâng nấm mồ thô sơ

Với dâng hương hồn thương nhớ

Còn vấn vương trong chiều tà.

Phạm Duy tạ ơn đời.

Có được hạnh phúc nầy Phạm Duy phải tạ ơn cuộc đời đã chăn vỗ ông. Qua lời tạ ơn nầy ta thấy ông hé lộ ra tình cảm của ông đã dành cho người bạn năm xưa “Dâng cho người yêu góa/Dâng cây đàn bơ vơ/Dâng biết bao ân tình xưa” Có lẽ những gì ông đã dành cho người yêu cũ của ông đã được cô con gái của người yêu đáp lại trong giây phút hiện tại. Yêu Lệ Lan không phải để có một người tình như bao nhiêu người tình khác. Yêu Lệ Lan để xây dựng một mối tình thơ nhạc, xây dựng một lâu đài tình ái để sáng tác âm nhạc. Yêu như vậy không gây nên oan trái, không sợ hệ lụy, không sợ người tình cũ dù không muốn nhưng cũng không oán trách được ông. Yêu say đắm, yêu hết mình nhưng không mù quáng, giữ sự an toàn về sau, để “không nợ gì nhau”.  Ý tưởng giữ sự trong sáng cho tương lai được ông thể hiện đầy đủ nhất trong bài Nếu một mai em sẽ qua đời :

Nếu một mai em sẽ qua đời
Hoa phủ đầy người
Xe nhịp đằm khơi... xa xôi.
Nếu một mai em đốt pháo vui
Hát theo người
Hương cưới chia phôi, cười mặn tình đời.
Nếu một mai em bước qua thềm
Mang nặng hồn mềm
Em trở mình trên nhân duyên
Nếu nửa đêm trăng gió đã lên
Bão mưa êm, chăn gối ghi tên
Bia mộ đường quên.
Nếu một mai không còn ai
Đứng bên kia đời trông vòi vói
Không còn ai! Đâu còn ai?
Trong ngày mai, có dư hương người
Chỉ là giăng giối mà thôi.
Nếu về sau em có qua cầu
Không chẳng vì sầu, thương chẳng còn đâu
Mà nói chuyện quên nhau
Nếu vì sao, quay gót cuốn mau
Dấu chân sâu in vết không lâu
Chẳng nợ gì nhau...

Lệ Lan: “Người yêu ơi tội lắm!”

Trong giây phút hạnh phúc nhất ông vẫn không quên nghĩ đến lúc phải chia tay, ông vẫn tưởng tượng dến những bất hạnh mà hai người phải gánh chịu. Tình yêu trong Ngày Đó chúng Mình rất đẹp, rất hạnh phúc như đã giới thiệu ở bài trước nhưng ngay tại phần sau của bài hát ấy ông cũng đã mường tượng đến thảm kịch của tâm hồn khi chia tay người yêu:

Ngày đó có em ra khỏi đời rồi
Và mang theo trăng sao chết cuối trời u tối
Ngày đó có anh mê mải tìm lời
Tìm trong đêm rách rưới - cơn mơ nào lẻ loi?”
[…]

Lệ Lan cũng biết thế, nhưng hai người cứ tự giấu mình để cho ngày tháng bên nhau được yêu thương trọn vẹn. Nghĩ đến đã thấy sợ huống chi nói lên sự thực đó trong tương lai. Trong bài thơ Tha Thiết, Lệ Lan đã van xin:

…Người yêu ơi tội lắm

Lệ đổ bao nhiêu rồi

Đừng nói lời cay đắng

Giết nhau thôi người ơi

Ông đã thay lời người tình lý tưởng, ông soạn bài Đừng Xa Nhau hết sức thiết tha để chia sẻ nỗi niềm trong tâm hồn người yêu:

Đừng xa nhau! Đừng quên nhau!
Đừng rẽ khúc tình nghèo
Đừng chia nhau nỗi vui niềm đau.
Đừng buông mau! Đừng dứt áo!
Đừng thoát giấc mộng đầu,
Dù cho đêm có không bền lâu.
Đời phai mau, người ghen nhau,
Lòng vẫn cứ ngọt ngào,
Miệng ru nhau những ân tình sâu.
Đừng xôn xao, đừng khóc dấu,
Đừng oán trách phận bèo,
Vì sông xa vẫn trung thành theo.
Dù mai sau dắt nhau mà qua cầu.
Mồ chôn sâu ánh trăng vàng mái lầu.
Đừng xa nhau nhé!
Đừng quên nhau nhé !
Đừng chia nhau núi cao vực sâu.
Đừng xa nhau! Đừng quên nhau!
Đừng dứt tiếng ngậm sầu,
Đừng im hơi đắng cay rời nhau.
Đừng đi mau, để mãi mãi,
Là chiếc bóng đậm mầu
Còn theo nhau tới muôn đời sau

Câu kết thúc bài ca là lời cầu mong, là lời hẹn ước, mà cũng là lời thề “Theo nhau đến muôn đời sau”. Xưa nay trai gái yêu nhau, những ước hẹn, thề thốt có mấy khi họ thực hiện được đâu! Phạm Duy - Lệ Lan cũng thế thôi. Nhưng đến cuối cuộc tình nầy, những người yêu nhạc Phạm Duy lại thấy không phảỉ thế. Bởi vì đây là “Mối tình thơ nhạc hiếm có trong đời sống văn học nghệ thuật Việt Nam, rất đặc biệt.

Kỳ sau: Nước mắt, Tóc và Mùa thu

                                                           Huế, cuối 11-2012

                                                               N.Đ.X.

 
 
Các bài Phóng sự - Bút ký khác
Các bài Phóng sự - Bút ký
Các bài Với tác giả ngàn lời ca
Các bài Bài mới viết