Bụt nhà không thiên, hay vì...?
Bản tin trên làm cho tôi bỏ mất buổi nghỉ trưa, nó gợi lại trong tâm trí tôi công cuộc vận động hòa bình của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã diễn ra không những 50 năm trước mà cụ thể còn lâu hơn thế nữa, không những nó được bắt đầu ở Mỹ, mà thực tế nó đã được bắt đầu ở VN.

Thời sự trưa ngày 5-4-2017 vừa qua, Đài Truyền hình VTV1 đưa tin đại ý là Ngày 5 tháng 4 cách đây 50 năm (1967-2017) Mục sư Martin Luther King đã có bài phát biểu chống chiến tranh Việt Nam làm chấn động nước Mỹ. Hôm nay người ta đã tổ chức kỷ niệm trên khắp nước Mỹ - đặc biệt là tại một nhà thờ của Liên Hiệp Quốc. Họ xem bài phát biểu của Martin Luther King là di sản của nhân loại về đấu tranh cho hòa bình và công bằng xã hội. Thay vì dành tiền cho một cuộc chiến tranh phi nghĩa nên đầu tư cho phúc lợi xã hội cải thiện đời sống cho dân nghèo Không thể có sự phát triển bền vững khi không có hòa bình. Để đạt cho được mục tiêu đó phải chấm dứt các cuộc xung đột. Phải xây dựng văn hóa hòa bình trong tâm tất cả mọi người. Ông là người đi đầu trong phong trào chống chiến tranh VN ở Mỹ. Ông bị ám sát ngày 4-4-1968, đúng 1 năm sau ngày ông tuyên bố chống chiến tranh VN. 50 năm đã trôi qua nhưng thông điệp của Martin Luther King vẫn còn nguyên giá trị.

Bản tin trên làm cho tôi bỏ mất buổi nghỉ trưa, nó gợi lại trong tâm trí tôi công cuộc vận động hòa bình của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã diễn ra không những 50 năm trước mà cụ thể còn lâu hơn thế nữa, không những nó được bắt đầu ở Mỹ, mà thực tế nó đã được bắt đầu ở VN. Trước khi Mục sư King đọc thông điệp chống chiến tranh VN đó, Mục sư King đã được chuẩn bị với Thiền sư Nhất Hạnh như thế nào. Rất tiếc là người soạn bản tin của VTV1 trưa hôm ấy hình như chỉ quan tâm đến Thông điệp của Mục sư King ở Mỹ mà bỏ qua vai trò thai nghén nên Thông điệp đó của Thiền sư Nhất Hạnh bắt đầu ở VN từ hàng năm trước.

Thông điệp chống chiến tranh, vận động cho hòa bình VN được công bố chính thức qua tập thơ Chắp Tay Nguyện Cầu cho Bồ Câu Trắng Hiện của Thiền sư Nhất Hạnh do Lá Bối cho ra đời vào đầu năm 1965.

Thông điệp hòa bình cho VN được đưa ra thế giới qua tập Dialogue (Đối thoại) do Nxb Lá Bối ấn hành (Sài Gòn 1965), trong đó có bài In Search Of The Enemy Of Man của Thiền sư Thích Nhất Hạnh gởi trực tiếp cho Mục sư Martin Luther King -người được giải thưởng Nobel Hòa bình năm 1964.

Đồng thời với Chắp Tay Nguyện Cầu cho Bồ Câu Trắng Hiện, Dialogue (Đối thoại), Thiền sư Nhất Hạnh còn ra báo Thiện Mỹ, tập san Giữ Thơm Quê Mẹ, thành lập Trường Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội cùng đưa thông điệp hòa bình vào cuộc đời giữa lúc chiến tranh VN đang bước vào giai đoạn ác liệt nhất. Bài thơ Hòa Bình của Thiền sư được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc với tựa đề Tôi Ước Mơ (Tâm ca số 1). Hai câu thơ trong bài Chiến Tranh của Thầy được Phạm Duy phổ nhạc với tựa đề Kẻ Thù Ta (Tâm ca số 7). Tôi chịu ảnh hưởng thông điệp hòa bình của Thầy đã có ba bài thơ và được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc với ba tựa đề Để Lại Cho Em (Tâm ca số 5), Nhân Danh và Chuyện Hai Người Lính. Những bài thơ nầy nằm trong tập Mười Bài Tâm Ca (Lá Bối, SG 1965) và tập Tâm Phẫn Ca của Phạm Duy được tuổi trẻ miền Nam và Phật tử lúc ấy rất ngưỡng mộ. Đi đâu cũng nghe hát “ Kẻ thù ta đâu có phải là người, giết người đi thì ta ở với ai?”.

Cuộc đấu tranh vận động hòa bình của Thiền sư Nhất Hạnh cùng với cuộc vận đông dân chủ dân tộc của Phật giáo năm 1966 bị đàn áp dữ dội, Thiền sư Nhất Hạnh phải ra nước ngoài, nhiều sinh viên học sinh thanh niên đấu tranh cho hòa bình bị tù tội, hoặc chạy lên rừng theo Mặt trận Giải Phóng (trong đó có tôi). Cuộc vận động hòa bình theo Thiền sư Thích Nhất Hạnh xuất ngoại, trở thành cuộc vận động quốc tế. Thiền sư Thích Nhất Hạnh được Mục sư Martin Luther King đón tiếp, qua đó Mục sư hiểu rõ về cuộc chiến tranh phi nghĩa của Hoa Kỳ ở VN. Mục sư King từ một lãnh tụ đấu tranh đòi quyền bình đẳng cho người da màu, trở thành một người đứng đầu Phong trào chống chiến tranh của Mỹ ở VN. Thiền sư Nhất Hạnh đã giúp Mục sư King có được “sự trở thành” đó. Ta có thể biết được kết quả ấy chỉ cần đọc lại những văn thư trao đổi qua lại giữa Thiền sư và Mục sư như các bài:

In Search Of The Enemy Of Man của Thiền sư Thích Nhất Hạnh gởi trực tiếp cho Mục sư Martin Luther King và bài trả lời của Mục sư;

Mục sư Martin Luther King và Thiền sư Thích Nhất Hạnh ký tên đầu tiên vào Tuyên ngôn lương tâm quốc tế về Việt Nam;

Lá thư của Mục sư Martin Luther King ký ngày 25 tháng Giêng năm 1967 đề cử giải Nobel Hoà bình năm 1967 trao cho Thiền sư Thích Nhất Hạnh.v.v.

Thông tin ngắn gọn sau đây chứng minh qua Thiền sư Thích Nhất Hạnh, Mục sư Martin Luther King đã chịu ảnh hưởng Phong trào hòa bình ở VN trước khi “phát biểu chống chiến tranh Việt Nam làm chấn động nước Mỹ ngày 5-4-1967”.

Đó là cuộc tuần hành chống chiến tranh VN đầu tiên do Mục sư Martin Luther King cùng nhiều trí thức và các nhà hoạt động chính trị diễn ra vào tháng 3-1967 tại thành phố Chicago - trung tâm thương mại và công nghiệp lớn thuộc Tiểu bang Illinois. Khẩu hiệu chính của cuộc tuần hành được tấm biểu ngữ lớn giăng cao viết bằng hai thứ tiếng Anh và Việt.

"Men are not our ennemies,
If we kill men, with whom shall we live ?",

và nguyên văn tiếng Việt:

“Kẻ thù ta đâu có phải là người
Giết người đi thì ta ở với ai ?”

(Trích lại từ báo Los Angeles Times, số ra ngày Chủ nhật 15/1/2006 (số đặc biệt về Martin Luther King- nhà đấu tranh cho dân quyền người da đen Hoa Kỳ. TL do ĐHCh cung cấp).

Câu khẩu hiệu tiếng Việt nầy là thơ của Thiền sư Nhất Hạnh đã phổ biến rộng rãi ở VN qua bài Tâm ca số 7 Kẻ Thù Ta của NS Phạm Duy. Cuộc vận động hòa bình ở VN bị giết chết đã sống lại ở Mỹ, ở cái đất nước đang thực hiện cuộc chiến tranh hủy diệt ở VN lúc ấy.

Bản tin của VTV1 trưa ngày 5-4-2017 làm cho tôi mất buổi nghỉ trưa và sau đó mất thêm nhiều buổi sáng trưa chiều tối nữa để tra cứu tài liệu giúp moi hết được những gì hiện ra trong tâm trí tôi lên trang giấy nầy. Martin Luther King cùng với Thiền sư Thích Nhất Hạnh hoạt động cho hòa bình chỉ hơn một năm thế mà lịch sử báo chí Hoa Kỳ không ngừng vinh danh ông với những ngôn từ tuyệt đỉnh. Thiền sư Thích Nhất Hạnh, không những có cùng thời gian hoạt động với Mục sư King mà còn trước đó nữa và tiếp tục hoạt động cho hòa bình sau khi Mục sư đã qua đời gần 50 năm nữa. Thiền sư không ngừng nhận được sự vinh danh của thế giới về cuộc đời đấu tranh cho hòa bình không ngừng của Thiền sư. Thế nhưng đất nước đau thương vì chiến tranh của Thiền sư đến nay vẫn chưa thấy sự đóng góp của Thiền sư cho hạnh phúc của dân tộc và thế giới. Qua bản tin của đài Truyền hình VTV1 trưa ngày 5-4-2017 coi như không hay, không biết, không thấy, tất cả những lời hay ý đẹp đều dành cho con người của cái nước mà trước đây gọi là “thù địch” của VN. Bụt nhà không thiên hay ….?

Không rõ cho đến bao giờ ta mới là ta?

H.1. Đoạn mở đầu nhạc phẩm Kẻ Thù Ta thơ Thích Nhất Hạnh, nhạc Phạm Duy.

H.2. Cuộc tuần hành chống chiến tranh VN đầu tiên do Mục sư Martin Luther King cùng nhiều trí thức và các nhà hoạt động chính trị diễn ra vào tháng 3-1967 tại thành phố Chicago.

H.3. Trong một cuộc họp báo.

H.4. Mục sư Martin Luther King và Thiền sư Thích Nhất Hạnh ký tên đầu tiên vào Tuyên ngôn lương tâm quốc tế về Việt Nam

H.5. Mục sư Martin Luther King và Thiền sư Thích Nhất Hạnh thuyết trình về việc chống chiến tranh của Mỹ ở VN. 

 
 
Các bài Phản biện khác